Çocuklarda şiddet alarmı: Değişimi görmezden gelmeyin

Manisa’da yaşanan şiddet olayının ardından çocuk ve ergenlerde şiddet davranışlarının önceden fark edilip edilemeyeceği yeniden tartışma konusu oldu.

Uzmanlar, aileleri “Baskıyla değil, güvenle yaklaşın” diyerek uyarıyor. Ani davranış değişiklikleri, öfke patlamaları, sosyal çevreden kopma ve şiddet içerikli unsurlara aşırı ilgi gibi belirtilerin dikkatle takip edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Çocuk ve ergenlerde ağır şiddet davranışlarının çoğu zaman bir anda ortaya çıkmadığına dikkat çeken Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Klinik Psikoloğu Eliz Avcı, ailelerin çocuklarındaki davranış değişikliklerini yakından izlemesinin önemine vurgu yaptı.

BASKI ÇÖZÜM DEĞİL

Şiddet olaylarının ardından ailelerin çocukları üzerindeki kontrolü artırmak istemesinin anlaşılabilir olduğu belirtilirken, korku, baskı ve cezaya dayalı yaklaşımın çocukla ebeveyn arasındaki iletişimi zayıflatabileceği ifade ediliyor.

Özellikle ergenlik döneminde kuralların yalnızca konulması değil, nedenlerinin de çocuğa anlatılması gerektiği vurgulanıyor. Çocuğun aldığı kararların sonuçlarını değerlendirmesine yardımcı olunması ve demokratik, güvene dayalı bir iletişim kurulması önem taşıyor.

ANNE BABALAR BU İŞARETLERİ İHMAL ETMEMELİ

Uzmanlara göre tek başına öfke, içine kapanma ya da okul başarısındaki düşüş şiddet eğilimi anlamına gelmiyor. Ancak ani, yoğun ve kalıcı değişiklikler aileler açısından dikkat edilmesi gereken bir durum olarak değerlendiriliyor.

Özellikle şu belirtilerin birlikte ve süreklilik göstererek ortaya çıkması halinde durumun yakından takip edilmesi öneriliyor:

• Sosyal çevreden ve arkadaşlardan belirgin biçimde uzaklaşma,
• Okula gitmek istememe veya devamsızlıkta artış,
• Akademik başarıda açıklanamayan düşüş,
• Sık ve yoğun öfke patlamaları,
• Duygusal olarak belirgin hissizleşme,
• Şiddet içeriklerine aşırı ilgi,
• Silah veya kesici-delici aletlere yönelik dikkat çekici merak,
• Akranlarla ciddi çatışmalar,
• Tehditkâr veya zorbalık içeren davranışlar.

ERGENLİKTE HER DEĞİŞİM “ŞİDDET” DEĞİL

Uzmanlar, ergenlik döneminin kendine özgü davranış değişiklikleri barındırdığına dikkat çekiyor. Öfkelenmek, zaman zaman yalnız kalmak istemek, arkadaşlarıyla sorun yaşamak veya ders başarısında dalgalanmalar yaşamak tek başına şiddet eğilimi olarak görülmemeli.

Asıl önemli olanın, davranış değişikliğinin ne kadar ani, yoğun ve kalıcı olduğu ve çocuğun aile, okul ve sosyal yaşamını ne ölçüde etkilediği belirtiliyor.

OKUL DA AİLE KADAR ÖNEMLİ

Çocuğun davranışlarındaki değişikliklerin fark edilmesinde öğretmenler ve okul psikolojik danışmanları da önemli bir noktada bulunuyor.

Ailelerin dikkat çekici değişiklikler fark etmesi halinde okul yönetimi, öğretmenler ve psikolojik danışmanlarla iletişim kurması öneriliyor. Böylece çocuğun evde ve okulda sergilediği davranışlar birlikte değerlendirilebiliyor.

“BANA ANLATIRSA CEZALANDIRILIR MI?”

Uzmanların ailelere verdiği mesajın merkezinde güvenli iletişim bulunuyor.

Çocuk yaşadığı bir problemi ailesine anlattığında suçlanacağını, küçümseneceğini veya cezalandırılacağını düşünürse sorunlarını gizleyebilir. Bu nedenle ailelerin bir yandan sınır koyması, diğer yandan çocuğa “Başına bir şey geldiğinde bana anlatabilirsin” güvenini vermesi gerekiyor.

SORUN BÜYÜMEDEN FARK EDİN

Uzmanlar ailelere, çocuklarını yalnızca kontrol etmeye çalışmak yerine davranışlarının arkasındaki nedenleri anlamaya çalışmalarını öneriyor.

Akran zorbalığının da göz ardı edilmemesi gerektiği belirtilirken, çocuğun hem zorbalığa maruz kalan hem de zorbalık uygulayan taraf olabileceğine dikkat çekiliyor.

Davranış değişikliklerinin belirginleşmesi veya ailenin durumla baş etmekte zorlanması halinde öğretmen ve okul psikolojik danışmanlarından destek alınması, gerektiğinde ise ruh sağlığı uzmanına başvurulması öneriliyor.

Uzmanların mesajı net: Çocuğun davranışındaki değişikliği görmek kadar, o değişikliğin nedenini anlayabilmek de büyük önem taşıyor.